algemeen
> adressen
> test- en meetapparatuur
apparatuur foto's
> Philips PM2425 multimeter
> Sayrosa 261 frequentieteller
applicaties (pc)
> UI-View (APRS)
banden
> 27Mc
> FRS
> LPD
> PMR
componenten
> resistor coding
connectoren
> 12VDC connector
> Condor 16
> conenctoren [rf]
> TNC connector
documentatie
> boeken
> handleiding FUP1DZ
> jargon
> Morse code
> NATO alphabet
> Q-codes
> radio notebook
elektronenbuizen
> 6H2N-EB / ECC83 / 12AX7
> algemene informatie
> ATP4 elektronenbuis
> elektronenbuis codering
> elektronenbuizen
> gloeistroom/-spanning
> reactiveren/reformeren
> stabilisatiebuizen
filters/combiners
> Aerial Facilities BPD-410/420-3N
> Celwave P522 UHF duplexer
> JWX triplexer bc/2m/70cm
> Kenwood LF-30A LPF
> Motorola UHF cavity combiner
> Radiosystem RS490 cavity BPF
> stub filter [EN]
> basics: diplexer or duplexer
legerzenders
> AM-65/GRC
> LV-80 RF PA
> RT-70/GRC
> SEM antennetuner (AGAT)
> SEM25
> SEM25 gloeispanning
> SEM35
mechanica
> krimplak
> schroefdraad
> verspanen
meetapparatuur
> Daiwa CN-101L
> Daiwa CN-801
> x-tal tester (DIY project)
> Rigol DSA815-TG
> Spinner BN
> Spinner BN
> time standard; W5OJM
> Zetagi DL50 dummyload
meetapparatuur (info)
> (poor mans) spectrum analyser
> dummyload
> frequentieteller
> functiegenerator
> meetverzwakker
> octopus component tester
> staandegolfmeter
> timestandard
modificaties
> Yaesu MH-48 lock mod
naslagwerk
> (coax) kabels coderen
> APRS
> AWG draadtabel
> coax kabels testen
> paneelbouw
projecten
> (remote) coax switch
> afregelen FT-8x7(D)
> APRS basispost
> APRS tracker
> coax switch 1-8
> condensator microfoon
> dummyload (audio)
> FT-2000 headset
> FT-2000 remote
> FUP1DZS meetzender
> Geloso G.1/1040-A
> Geroh AKAC019 liermast
> go-kit
> headset (Avcomm)
> hoofdtelefoon versterker PL500
> Icom IC-25E
> Kerona AR-301 rotor
> KF-161 + Tinytrak 2
> KLV 400 RF PA ombouw
> Lineair 400W (Frinear)
> MFJ-948 antennetuner
> parallelle poort controller
> parallelle poort controller
> programmeren FT-8x7
> Samlex SEC 1223 voeding
> TH-D7E tracker
> Tinytrak 4
> uTracer 3+
> uTracer 3+
> voedingsconnector FT-897
> VSWR SA meetbrug
> Yaesu FT-857/897 meter
> zwaai Alinco DR-135E MkII
publicaties
> elektromigratie in filters
radioapparatuur
> Baofeng UV-5R
> Diamond X-30N rondstraler
> Icom IC-2e
> Kenwood TH-D7E
> Kenwood TS-830M
> MFJ-901b antennetuner
> MFJ-948 antennetuner
> Wouxun KG-UVD1P
> Wouxun speakermike
> Yaesu FT-101E
> Yaesu FT-2000
> Yaesu FT-7800
> Yaesu FT-857(D)
> Yaesu FT-897(D)
> Yaesu FT-8x7 serie
reparaties
> capacitors
> Geloso 3227 versterker
> Kenwood TS-830M
> Lorenz SEM25
> Lorenz SEM25
Rigol DSA815-TG
> meting: omroepband
> test: overspraak TG
> test: TG signaal
schakelingen
> elektret microphone
surplus apparatuur
> Bosch Condor 16
> Ericsson F-955
> Ericsson RS203/RS2062
theorie
> aarding
> antennetuner
werkplek
> workshop tips
veiligheid
> Beryllium oxide
> Beryllium oxide
> EM veldsterkte
> radioactiviteit
> harardous radioation?
|
|
inleiding
|
Ondanks dat elektronenbuizen "van vroeger" zijn, worden deze nog veel gebruikt. De techniek is verouderd, maar nog zeker niet uit de tijd. Met een betrekkelijk eenvoudige schakeling met een elektronenbuis is er voor weinig geld veel zendvermogen te genereren. Toen er nog geen halfgeleiders waren, zoals transistoren en diodes, moesten veel delen van een schakeling met een elektronenbuis worden uitgevoerd, zoals bijvoorbeeld:
- Gelijkrichters met gelijkrichterbuizen kunnen nu worden vervangen door diodes;
- Versterkerbuizen kunnen nu worden vervangen door transistoren;
- "Nixie" buizen (cijferweergave) kunnen worden vervangen door led display's;
- "Kattenoog" buizen kunnen worden vervangen door led's;
- Zelfs beeldschembuizen zijn nu ook vervangen door tft-schermen.
Uit dit lijstje is ook op te maken dat de nieuwe technieken vaak beter zijn. Het rendement is hoger, de resolutie is beter, de snelheid is hoger en vaak mechanisch veel degelijker. Dit geldt bijna voor alles, maar versterkerbuizen blijkt dat de toepassing nu ook nog interessant is.
|
|
voor- en nadelen
|
Om dat "vervanger" van elektronenbuizen de transistor is, wordt hier vaak mee vergeleken. Beide versterken het signaal, maar de werking en opbouw van de schakeling is totaal anders. Beide mogelijkheden hebben voor en nadelen en om een goed beeld te krijgen staat hieronder een lijst met voor- en nadelen.
- Een elektronenbuis is veel minder gevoelig voor misaanpassing op de antenneaansluiting dan een halfgeleider als eindversterker, dus ideaal als eindversterker;
- Een elektronenbuis is "nooit" exact 50 Ohm waardoor er een afstemming nodig is om de juiste impedantie te krijgen. Een halfgeleider heeft altijd dezelfde impedantie (50 Ohm);
- Elektronen buizen, in glazen omhulling, worden vrijwel niet meer gemaakt. Keramische buizen worden nog wel gemaakt in een aantal uitvoeringen. Gelukkig is er nog een grote voorraad van glazen elektronenbuizen beschikbaar uit "NOS", New Old Stock;
- Vrijwel alle elektronenbuizen werken op hoge, dodelijke, spanning. De antenne staat daarmee ook onder hoogspanning. Pas goed op voor deze gevaarlijke hoogspanning;
- Eindversterkers met buizen zijn vrij eenvoudig te maken, dit in tegenstelling tot halfgeleider eindtrappen;
- De slijtage van een buis is te "voorspellen". Aan de hand van de kleur licht en stroomsterkte is de slijtage te bepalen. Halfgeleiders gaan doorgaans van het ene op het andere moment kapot;
- Elektronenbuizen zijn "in het veld" te wisselen zonder solderen in tegenstelling tot halfgeleiders;
- Een elektronenbuis is mechanisch kwetsbaar. Ondanks dat deze grote schokken en g-krachten kunnen verdragen, zijn deze niet bestand tegen vallen doordat het glas dan breekt;
- Een elektronenbuis heeft enge opwarmtijd nodig, een halfgeleider is direct te gebruiken;
- Elektronenbuizen zien er véél mooier uit dan een "suffe" halfgeleider. ;-)
|
|
montagepositie
|
|
Let goed op wat de montagepositie is van een elektronenbuis. Doorgaans moeten deze verticaal worden geplaatst, sommige mogen horizontaal worden geplaatst met bijvoorbeeld de randvoorwaarde dat twee pennen in het horizontale vlak liggen en sommige buiten mogen in alle richtingen worden geplaatst. Houdt er rekening mee dat bij het testen van een zender, de behuizing niet op de zijkant wordt gezet. Een (grote) elektronenbuis van de eindversterker kan hierdoor kapot gaan.
|
|
werking
|
|
Om de werking van een elektronenbuis (versterkerbuis) te verklaren is hier de uitleg. Zoals de naam al zegt, gaat het om elektronen (negatief geladen deeltjes). Vrijwel elke elektronenbuis heeft een gloeidraad die werkt op een lage spanning rond de 5Vdc. Doordat het gloeidraad gaat gloeien, komen er elektronen vrij, deze "zweven in het vacuüm van de elektronenbuis rond. Daarbij heeft een elektronenbuis twee elektroden, een anode (+) en een kathode (-). De anode is vaak uitgevoerd als plaat en wordt daarmee ook wel "plaat" (plate; EN) genoemd. De kathode is de gloeidraad of een buisje om de gloeidraad. Doordat er op de anode een hoge spanning staat, worden de vrije elektronen er naar toe getrokken. Daardoor ontstaat er een stroom van elektronen van de kathode naar de anode. Dit functioneert ook als een gelijkrichter. Tussen de kathode en anode zijn vaak één of meer roosters geplaatst. Doordat er een negatieve spanning ten opzichte van de kathode op het rooster staat, wordt de doorlaat gereguleerd. Door deze spanning (klein signaal) op het rooster te variëren, kan de grote stroom worden gereguleerd. Door in serie met de anode een weerstand op te nemen, kan als gevolg van de variërende stroom, spanningsverandering worden opgewekt. Hiermee wordt een spanningsversterking bereikt.
|
|
